STEROİDLERİN VÜCUDA ZARARLARI VE BİLİNMEYENLER

Anabolik steroidler, kısa vadeli kas gelişimi sağlasa da bilinçsiz kullanımı ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Sağlığa Bakış Dergisi olarak Manisa’daki kliniğinde faaliyet gösteren ve bu konuda değerli çalışmaları bulunan Üroloji Uzmanı Op. Dr. Ömür Erdem Akkaya ile steroidlerin vücutta yarattığı yanılsamaları ve uzun vadeli zararlarını ele aldık.

Erdem Bey, günümüzde bireylerin bilinçsiz birer ‘güzellik tüketicisi’ne dönüştüğünü görüyoruz. Spor da bundan nasibini alıyor. Nedir bu anabolizan steroidler?

Anabolizan steroid konusunda kamuoyunu aydınlatmayı sürdürmek gerekiyor. Çünkü özellikle gençlerin bu ilaçlara yasa dışı erişimi ve bunun sonucu bilinçsiz, bir diğer ifade ile kötüye kullanımı ciddi bir halk sağlığı sorununa neden oluyor.

Tam ismi ile Anabolik Androjenik Steroidler (AAS), doğal erkeklik hormonu olan testosteronun sentetik türevleridir. Anabolik steroidler hormon eksikliği, geç ergenlik, AIDS ve kanser gibi kas yıkımına sebep olan hastalıklarda veya cinsel isteksizlik gibi problemlerin tedavisinde doktor gözetiminde ve reçetesiyle kullanılabilmektedir. Ancak geldiğimiz noktada AAS’lerin tüketiminin ciddi ölçüde amacı dışına çıktığını ve bir halk sağlığı sorununa dönüştüğünü görüyoruz.

Sizi bu konuda kamuoyunun dikkatini çekmeye iten neden neydi?

Ben de sağlığımı korumak için düzenli spor yapan birisiyim. Bundan birkaç yıl önce spor salonunda 15-16 yaşlarında iki gencin birbirine anabolizan steroid iğne yaptığına şahit oldum. Bir ampulü kırdılar; önce biri diğerine, sonra diğeri arkadaşına enjekte etti. Bu görüntü benim için oldukça ürkütücüydü.

Bu çocuklar henüz sporla ilgili doğru düzgün bir eğitim almamışlar, beslenme bilgileri yok, disiplinleri yok ama yolun en başından en son basamağa atlamak istiyorlar. 15-16 yaşındaki gençlerin bile erişebildiği bu steroidler ile sağlıklarını riske atmaları kabul edilebilir değil. Bu nedenle dijital kanallarımda insanları bilgilendirme kararı aldım. Ne kullandıklarının ve yan etkilerinin farkında değiller.

AAS’ler ne kadar zamandır hayatımızda?

Aslında 1940’lardan beri kullanılmaktadır. Başlarda tıbbi ve özellikle psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde kullanılıyordu. 1950 ve 1960’larda ise kas kütlesini artırması nedeniyle sporcular tarafından amacı dışında kullanılmaya başlandı. 1980’lerde tüm dünyada yayılarak bir halk sağlığı sorunu halini aldı.

Son yıllarda merdiven altı üretimlerin de artmasıyla kullanım daha da yaygınlaştı. Bundan 20 sene önce gençler spor salonunda protein tozlarını konuşurken, artık steroidler konuşuluyor ve tüketiliyor. Üstelik erkekler kadar kadınlar tarafından da kullanılıyor.

Normal şartlarda bu ilaçlar karekodlu ve reçeteli ürünlerdir. Biz testosteron eksikliği, cinsel istekte azalma, damar sağlığı veya anksiyete gibi gerekli durum hekimce tespit edildiğinde reçete ediyoruz. Ancak günümüzde %90 oranında kötüye kullanım, %10 oranında ise reçeteli tedavi amaçlı kullanım söz konusu.

Bu ilaçlara erişim nasıl bu kadar kolay oluyor?

Yasa dışı yollarla spor salonlarından veya internet üzerinden temin edilmesi kolaylaştı ve satıcılar için kârlı bir ticari metaya dönüştü. Çin gibi ülkelerde merdiven altı üretimler arttı.

İnternette bu ilaçların kullanımına dair videolar çok yaygın. Ülkemizde de batıdan doğuya yaygın bir tüketim var. Bir kez daha vurgulayalım: Vücut geliştirmek ya da daha kaslı görünmek için steroid kullanımı kötüye kullanımdır ve yasal değildir.

Kötüye kullanımın bilgi kirliliğiyle yayıldığını söyleyebilir miyiz?

Kesinlikle. Burada bir nevi “Brother Science” (Kardeş Bilimi) yani kulaktan dolma bilgiler devreye giriyor. Daha önce steroid kullanmış sözde bilgili kişiler, gençleri yanlış yönlendiriyor. Bilimsel bir temeli olmayan bu aktarımlar büyük bir bilgi kirliliği yaratıyor.

Uygunsuz steroid kullanımının ne tür sağlık sonuçları (bedelleri) oluyor?

Amacı dışında kullanımda bizim reçete ettiğimiz dozların çok çok üzerinde dozlar kullanılıyor. Sonuçlar bazen geri döndürülemez sağlık sorunlarına, hatta ölüme kadar varabiliyor:

  • Üreme Sağlığı ve Cinsel İşlevler: Kısırlık (sperm üretiminin durması), libido düşüklüğü, cinsel istekte azalma ve genç yaşta sertleşme bozuklukları.

  • Erkeklerde: Meme büyümesi (jinekomasti), testislerin küçülmesi ve damar tıkanıklığı.

  • Kadınlarda: Aşırı kıllanma, seste kalıcı kalınlaşma ve klitoriste büyüme.

  • Genel Anatomi: Büyüme hormonuna bağlı ellerde ve çene kemiğinde deformasyonlar (akromegali).

Anabolik steroidler ile elde edilen kas kütlesi kalıcı mıdır?

Steroidleri bırakıldığı anda kas kütlesi hızla azalır. Steroidler ile elde edilen vücutlar büyük bir yanılsamadan ibarettir.

Vücut geliştirme yarışmalarında gördüğünüz o sıfır yağlı, devasa kaslı vücutlar sadece 10-15 gün o şekilde kalabilir. İlaç kesildiği anda o suni kaslı görüntü hızla deforme olur ve yok olur. Ancak yarattığı organ hasarları ve cinsel sağlık sorunları maalesef kalıcı kalabilir.

Son olarak okuyucularımıza ne söylemek istersiniz?

Spor sağlığınız içindir, kendinizi iyi hissetmenizi sağlar. Ancak sadece bir görüntü elde etmek uğruna bilinçsizce steroid kullanmanın bedeli çok ağırdır. Bize gelen 20’li yaşlarındaki hastalarımızdan biliyoruz ki, libidonun en yüksek olması gereken dönemde gençlerimiz steroid yüzünden sertleşme sorunu yaşıyor. Bu durum ilişkilerin bozulmasına, performans anksiyetesine ve ruhsal çöküntülere yol açıyor.

İnsan fizyolojisinin sınırlarını zorlamak, fiziksel aktivite ve doğru beslenme ile elde edilebilecek sonuçları yapay yollardan aramak kendinize yapacağınız en büyük kötülüktür. Unutmayın; anabolik steroidlerle elde edilen sonuçlar geçicidir, hiçbir şey sağlığınızdan daha değerli değildir.

Op. Dr. Ömür Erdem Akkaya Kimdir?

Uzmanlık sonrası mecburi hizmetini Muş Devlet Hastanesinde tamamlayan, Doğu bölgesinde birçok operasyonu ilk defa gerçekleştiren Op. Dr. Ömür Erdem Akkaya, Tatvan Askeri Hastanesindeki görevinden sonra 2011-2024 yılları arasında Manisa’da özel sektörde 15.000’in üzerinde başarılı cerrahi operasyona imza atmıştır.

2024 Haziran ayı itibarıyla Manisa’daki kendi özel üroloji kliniğinde hizmet vermeye devam etmektedir. Erkeklerde cinsel fonksiyon bozuklukları, sertleşme sorunu, testosteron hormon terapisi, erkek kısırlığı ve androlojik cerrahiler üzerine uzmanlaşan Dr. Akkaya, bu konularda dijital içerikler üretmekte ve kamuoyunu bilgilendirmektedir.