UYKUSUZLUK KANSER RİSKİNİ ARTIRIYOR
Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) toplantısında paylaşılan veriler, modern yaşamın bozduğu uyku düzeninin 50 yaş altındaki bazı kanser türleriyle ilişkili olabileceğini gösterdi. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Daryuş Heydari, derin uykunun bağışıklık sistemini destekleyen kritik bir onarım süreci olduğunu belirtti.
Son yıllarda dünya genelinde 50 yaş altındaki bireylerde görülen kolorektal, meme ve rahim kanseri vakalarında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) toplantısında paylaşılan veriler, mavi ışığa maruz kalma, gece vardiyaları ve stres gibi modern yaşam alışkanlıklarının neden olduğu uyku düzensizliklerinin bu artışta etkili olabileceğine işaret ediyor.
Verileri değerlendiren İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Daryuş Heydari, kaliteli uykunun yalnızca dinlenmekten ibaret olmadığını belirterek, uykunun hücresel düzeyde çalışan doğal bir onarım mekanizması olduğunu ifade etti.
Derin Uykuda Beyin Kendini Temizliyor
Dr. Heydari, Rochester Üniversitesi araştırmacılarının 2012 yılında tanımladığı Glimfatik Sistemin yalnızca derin uyku sırasında tam kapasiteyle çalıştığını söyledi.
Derin uyku sırasında beyin hücrelerinin küçüldüğünü, hücreler arasındaki boşluğun genişlediğini ve beyin-omurilik sıvısının gün içinde biriken toksik atıkları temizlediğini belirten Heydari, bu sürecin beynin adeta her gece kendini yenilemesini sağladığını ifade etti.
Beynin yeterince temizlenememesi halinde beta-amiloid gibi toksik proteinlerin birikebildiğini söyleyen Heydari, bunun uzun vadede Alzheimer, Parkinson ve demans gibi nörodejeneratif hastalıkların riskini artırabileceğini kaydetti. Aynı zamanda hücresel stresin yükselmesi ve bağışıklık sisteminin zayıflamasının, vücudun kanserli hücreleri erken dönemde tanıyıp yok etmesini sağlayan immün gözetim mekanizmasını da olumsuz etkileyebileceğini belirtti.
Kaliteli Uyku Süreden Daha Önemli
Yetişkinler için ideal uyku süresinin 7-9 saat olduğunu belirten Heydari, yalnızca uyku süresinin değil, kesintisiz ve kaliteli uykunun da büyük önem taşıdığını vurguladı.
Hücresel yenilenme ve bağışıklık sisteminin en etkin çalıştığı dönemin derin uyku evresi olduğunu ifade eden Heydari, gece boyunca sık sık bölünen uykunun bu koruyucu mekanizmaları olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Melatonin hormonunun 23.00-03.00 saatleri arasında en yüksek seviyeye ulaştığını belirten Heydari, bu saatlerde uykuda olmanın sağlıklı uyku düzeni açısından kritik olduğunu dile getirdi.
Uyku Bozuklukları Tedavi Edilebiliyor
Uyku bozukluklarının tanısında öncelikle ayrıntılı hasta öyküsü ve uyku günlüğünün değerlendirildiğini belirten Heydari, uyku apnesi gibi fiziksel bir neden şüphesi bulunduğunda hastaların uyku laboratuvarında incelendiğini söyledi.
Tedavide bilişsel davranışçı terapinin önemli bir yer tuttuğunu belirten Heydari, gerekli durumlarda hekim kontrolünde kısa süreli ilaç veya takviye tedavilerinin de uygulanabildiğini ifade etti. Yaşam tarzı, stres veya kötü uyku alışkanlıklarına bağlı gelişen uyku bozukluklarının ise doğru yaklaşımlarla büyük ölçüde düzeltilebildiğini belirtti.
Sağlıklı Uyku İçin 4 Öneri
Dr. Öğr. Üyesi Daryuş Heydari, sağlıklı bir uyku düzeni için şu önerilerde bulundu:
