Dünya’da çalışma hayatının başlangıcından itibaren çalışma güvenliği ve çalışma sağlığı konuları, gündemleri sürekli meşgul eden ve bir türlü fikir birliğine varılamayan iki önemli başlık olmuştur.

İş Güvenliği ve İş Sağlığı unsurları, uzun yıllar boyunca birlikte faaliyet gösterdikleri için iç içe geçmiş kavramlar olarak kabul görse de aslında birbirine bağlı ancak farklı disiplinlerdir. Bir işyerinde iş güvenliği uygulamaları güçlü olduğunda iş kazaları azalır ve proaktif çalışmalar sayesinde meslek hastalıklarının görülme sıklığı da düşer. Buna bağlı olarak iş sağlığı çalışmaları daha çok gözlem ve kontrol faaliyetlerine odaklanır. Tam tersi durumda ise işyerlerinde ciddi iş güvenliği sorunları, iş kazaları ve meslek hastalıkları daha sık görülür.

İş Güvenliği; çalışanlara güvenli bir çalışma ortamı sağlayan, güvenli davranış kültürünü geliştiren, ileri mühendislik uygulamalarından insan kaynakları süreçlerine kadar uzanan multidisipliner bir mühendislik dalıdır. İş Sağlığı ise çalışanların sağlığını koruyan, meslek hastalıklarını önlemeye yönelik çalışmalar yürüten, koruyucu sağlık hizmetlerinden ileri tedavi uygulamalarına kadar uzanan multidisipliner bir tıp dalıdır.

Yukarıdaki açıklamalardan yola çıkacak olursak, ülkemizde yürürlükte bulunan 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki uygulamalardan farklı bir bakış açısından söz etmiş oluyorum.

Dünya uluslarının sosyal ve kültürel farklılıkları, insanlığın en büyük zenginliklerinden biridir. Bu farklılıkları doğru şekilde bir araya getirebilir ve ortak bir anlayış oluşturabilirsek, iş sağlığı ve güvenliği alanında da çok daha güçlü sonuçlar elde edebiliriz.

Gelişmiş ülkelerin modern, gelişmekte olan ülkelerin orta seviyedeki ve gelişmemiş ülkelerin sınırlı İSG uygulamalarını ortak bir sinerji içerisinde buluşturmayı hedefleyen araştırma niteliğindeki çalışmamdan bahsetmek istiyorum.

WOOSH Projesi

Dünya üzerindeki tüm kıtalarda ve ülkelerde uygulanabilecek, sosyal ve kültürel farklılıkları dikkate alan ortak bir iş sağlığı ve güvenliği organizasyonu oluşturma fikri uzun zamandır üzerinde çalıştığım bir projedir. Bu kapsamda hazırladığım projeyi ILO’ya sunmayı planlıyorum.

Birleşmiş Milletler bünyesinde faaliyet gösteren Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), 29 Ekim 1919 tarihinde İsviçre’nin Cenevre kentinde kurulmuştur. Sosyal adalet, insan hakları ve çalışma yaşamının geliştirilmesi amacıyla faaliyet gösteren ILO, yıllardır iş sağlığı ve güvenliği alanında önemli sözleşmeler ve tavsiye kararları yayımlamaktadır.

Ancak günümüzde, yalnızca iş sağlığı ve güvenliği konularına odaklanan küresel bir yan kuruluşun oluşturulması artık önemli bir ihtiyaç haline gelmiştir.

WOOSH (World Organization for Occupational Safety & Health) yani Dünya İş Güvenliği ve İş Sağlığı Örgütü, ILO bünyesinde faaliyet gösterecek uzmanlaşmış bir yapı olarak dünya genelinde iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının gelişmesine önemli katkılar sağlayabilir.

İş sağlığı ve güvenliği artık ülkelerin tek başına çözebileceği bir konu olmaktan çıkmıştır. Küreselleşen ekonomi ve sınırların giderek ortadan kalkması, bu alanda da ortak standartların oluşturulmasını gerekli hale getirmektedir.

WOOSH’un temel görevleri

• İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda uluslararası çerçeve bir yasa oluşturmak.
• İş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin görev, yetki ve sorumluluklarını belirleyen yönetmelikler hazırlamak.
• Dünya üzerindeki tüm sektörlere yönelik İSG çalışma yönetmelikleri yayımlamak.
• İş sağlığı çalışanlarının Tıp Fakültelerinde, iş güvenliği çalışanlarının ise Mühendislik Fakültelerinde uygulamalı eğitim almasını sağlayacak ortak üniversite müfredatları oluşturmak.

Dünya ölçeğinde etkin bir yapı kurulacaksa önce kıtasal, ardından ülkesel organizasyonların oluşturulması gerekmektedir.

WOOSH

Dünya İş Güvenliği ve İş Sağlığı Örgütü (World Organization for Occupational Safety & Health)

Merkezi Yönetim (Central Management)

• Merkez Sekreterlik Konseyi

Kıtasal Organizasyon (Continental Organization)

• Kıtasal Sekreterlik Konseyi
• WOOSH Kuzey Amerika
• WOOSH Güney Amerika
• WOOSH Avrupa
• WOOSH Asya
• WOOSH Avustralya
• WOOSH Afrika

Ülkesel Organizasyon (National Organization)

• Ülkesel Sekreterlik Konseyi
• Ülke İşveren Temsilcisi Konseyi
• Ülke İşçi Temsilcisi Konseyi

IF-OSH

Uluslararası İş Güvenliği ve Sağlığı Fonu (International Fund for Occupational Safety & Health)

Merkezi Yönetim

• Merkez Fon Konseyi

Kıtasal Organizasyon

• Kıtasal Fon Konseyi
• IF-OSH Kuzey Amerika
• IF-OSH Güney Amerika
• IF-OSH Avrupa
• IF-OSH Asya
• IF-OSH Avustralya
• IF-OSH Afrika

Ülkesel Organizasyon

• Ülkesel Fon Konseyi

İş Güvenliği ve Sağlığı Profesyonelleri

İş Güvenliği Birimi (Occupational Safety Unit)

• İş Güvenliği Mühendisi
• İş Güvenliği Teknikeri

İş Sağlığı Birimi (Occupational Health Unit)

• İş Sağlığı Hekimi
• İş Sağlığı Hemşiresi

Gökhan Güler
İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı