İLK YARDIM YAPARKEN DİKKAT?

İlk yardım, yalnızca doğru teknikleri bilmek değil; olay yerinde sakin kalmak, güvenliği sağlamak ve doğru müdahaleyi doğru zamanda yapabilmektir. Hayat kurtaran bu temel bilgiler, sağlık ekipleri ulaşıncaya kadar geçen sürede yaşamsal fark oluşturabilir.

Herhangi bir kaza ya da yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya kadar hayatın kurtarılması ya da durumun daha kötüye gitmesini önleyebilmek için olay yerinde, tıbbi araç gereç aranmaksızın mevcut imkânlarla yapılan ilaçsız uygulamalara ilk yardım denir. Burada en önemli nokta, ilk yardım ile acil tedavinin birbirine karıştırılmamasıdır.

Acil tedavi; hasta veya yaralılara acil servislerde doktor ve diğer sağlık personeli tarafından gerekli tıbbi ekipman ve ilaçlar kullanılarak yapılan müdahalelerdir. İlk yardım ise ilk yardım eğitimi almış kişiler tarafından, olay yerinde, mevcut imkânlarla ve ilaç kullanılmadan yapılan uygulamalardır.

İlk yardım yapan kişinin sağlık çalışanı olması gerekmez; ancak ilk yardım eğitimi almış olması gerekir. Başarılı bir ilk yardımcı; hangi olayla karşılaşırsa karşılaşsın sakin, hızlı ve kendinden emin hareket etmeli, önce kendi güvenliğini sağlamalı, çevreyi organize edebilmeli, gerektiğinde 112’yi doğru şekilde arayabilmeli ve temel insan anatomisi ile ilk yardım bilgisine sahip olmalıdır.

İlk yardımın temel uygulamaları: K-B-K

K = Koruma

Koruma, hem kazazedeyi hem de olay yerindeki diğer kişileri korumak ve ikinci bir kazayı önlemek amacıyla alınan güvenlik önlemleridir.

Koruma kapsamında dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

  • Olay yerinin güvenliği sağlanmalıdır.

  • Trafik kazalarında trafik akışı kontrol altına alınmalıdır.

  • Araçların kontağı kapatılmalı, mümkünse güvenli alana alınmalıdır.

  • Tek yönlü yolda reflektör kazanın en az 100 metre gerisine, çift yönlü yolda ise ön ve arka tarafa yerleştirilmelidir.

  • Yakıt sızıntısı varsa sigara içilmesine izin verilmemelidir.

  • Gaz kaçağı bulunan ortamlara koruyucu ekipman olmadan girilmemelidir.

  • Gaz bulunan ortamlarda elektrik düğmeleri kullanılmamalı, cep telefonu dahi açılmamalıdır.

Her olay bulunduğu ortama göre ayrıca değerlendirilmelidir. Ev, iş yeri, fabrika, inşaat veya trafik kazalarında alınacak güvenlik önlemleri farklılık gösterebilir.

B = Bildirme

Bildirme, 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranmasıdır.

Türkiye’de 10 Temmuz 2021 tarihinden itibaren 112 üzerinden;

  • Acil sağlık

  • İtfaiye

  • Polis

  • Jandarma

  • Orman yangınları

  • Sahil Güvenlik

  • AFAD

  • Trafik polisi

hizmetlerine ulaşılabilmektedir.

112 gereksiz yere aranmalıdır. Arama sırasında;

Sakin olunmalı ve mümkünse soğukkanlı bir kişi görüşmeyi gerçekleştirmelidir. Telefon, görevli konuşmayı sonlandırmadan kapatılmamalıdır. Olayın tam adresi veya konumu, yaralı sayısı, araçta sıkışan yaralı olup olmadığı açık ve doğru şekilde belirtilmelidir. Ayrıca yangın, gaz kaçağı veya patlama riski gibi tehlikeler ile bebek yaralı bulunuyorsa küvözlü ambulans gereksinimi mutlaka bildirilmelidir. Doğru ve eksiksiz bilgi verilmesi, olay yerine en uygun ekiplerin en kısa sürede yönlendirilmesini sağlar.

K = Kurtarma

Kurtarma, olay yerinde yapılan ilk yardım uygulamalarını kapsar.

Birden fazla yaralının bulunduğu olaylarda triyaj, yani öncelikli müdahale edilecek yaralıların belirlenmesi büyük önem taşır.

İlk yardımın temel amaçları:

  • Hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak

  • Yaşam fonksiyonlarını sürdürmek

  • Durumun kötüleşmesini önlemek

  • İyileşmeye katkı sağlamaktır

İlk değerlendirmede şu üç temel unsur kontrol edilir; bilinç,solunum,dolaşım

Bilinç ve solunumun olmaması yaşamı tehdit eden en kritik durumdur. Böyle durumlarda Temel Yaşam Desteği (TYD) gecikmeden uygulanmalıdır.

Şok, koma, ciddi kanamalar, zehirlenmeler, boğulmalar, yanıklar, kırıklar, kalp krizi, epilepsi nöbetleri ve benzeri acil durumlarda doğru ilk yardım uygulamaları hayat kurtarabilir.

Temel Yaşam Desteği ve OED

Temel Yaşam Desteği gereken hastalarda beyin hasarı birkaç dakika içinde başlayabilir. Bu nedenle “Hayat Kurtarma Zinciri” hızlı şekilde işletilmelidir:

  1. 112’nin aranması
  2. Olay yerinde Temel Yaşam Desteği uygulanması
  3. Ambulans ekibinin müdahalesi
  4. Hastane acil servis tedavisi

27 Ağustos 2020 tarihli İlk Yardım Yönetmeliği değişikliği ile Temel Yaşam Desteği uygulamalarında Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED) kullanımına yer verilmiştir.

Tam otomatik ve yarı otomatik defibrilatörler, uygun durumlarda kalp ritmini analiz ederek şok uygulanmasını sağlar.

Bazen en doğru ilk yardım, hiç müdahale etmemektir

Kafatası, omurga, kalça veya bacak kırığı şüphesi bulunan ve bilinci açık olan yaralılar gereksiz yere hareket ettirilmemelidir.

Bu kişiler:

  • Bulundukları pozisyonda sabit tutulmalı,
  • 112 beklenmeli,
  • Çevrede taşıma girişiminde bulunan kişiler engellenmelidir.

Yanlış taşıma felç, iç kanama veya pıhtı atması gibi ciddi sonuçlara yol açabilir.

İlk yardım eğitimi hayat kurtarır

Hayatta ne zaman, nerede ve kimin ilk yardıma ihtiyaç duyacağını bilemeyiz. Bazen basit görünen bir Heimlich manevrası ya da kan şekeri düşüklüğünde verilen birkaç kesme şeker bile hayat kurtarabilir.

Bu nedenle toplumda ilk yardım eğitimi almış kişi sayısının artırılması büyük önem taşımaktadır. İlk yardım eğitimlerinin Sağlık Bakanlığı onaylı merkezlerden alınması ve sertifikaların üç yılda bir yenilenmesi önerilmektedir.

İlk Yardım Yönetmeliği’nin 19. maddesine göre;

  • Az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışan için,
  • Tehlikeli işyerlerinde her 15 çalışan için,
  • Çok tehlikeli işyerlerinde ise her 10 çalışan için

en az bir sertifikalı ilk yardımcı bulundurulması zorunludur.

Ecz. Muzaffer HAKSEL ve  ECZ. HÜSNÜ YAMAN
İlk Yardım Eğitmenleri

Benzer Yazılar